Một môn học càng mang tính chuyên môn thì nó càng cung cấp ít hơn những yếu tố có chung để tư duy làm việc. Trên thực tế, chúng ta hầu như có thế kiểm tra tính chất chuyên môn của bất kỳ môn học nào, của bất kỳ chủ đề nào, hoặc của bất kỳ hoạt động nào: mức độ nào nó bị cách ly khỏi vật liệu của những kinh nghiệm thường nhật bởi vì cả hai đều không có những yếu tố chung? Đối với người mới bắt đầu học môn đại số và môn vật lý thì “số mũ” và “nguyên tử” là những khái niệm chuyên môn; chúng tự đứng vững một mình. Anh ta không hiểu được những khái niệm này trong mối liên kết với những đồ vật và hành động thuộc về kinh nghiệm bình thường của mình; những ý nghĩa này thậm chí dường như còn không nằm trong vật liệu của trường học. Trái lại, đối với nhà khoa học trưởng thành, các khái niệm này ít mang tính chất chuyên môn hơn rất nhiều bởi vì chúng tham gia vào trong rất nhiều kinh nghiệm mà ông ta đã quen thuộc với tư cách một nhà nghiên cứu khoa học. Trong những đoạn đầu của kinh nghiệm và đối với phần lớn mọi kinh nghiệm, ngoại trừ kinh nghiệm của các chuyên gia, thì những yếu tố có chung là những yếu tố con người, những yếu tố gắn liền với những mối quan hệ giữa cá nhân với nhau và giữa cá nhân với nhóm.
Đối với một đứa trẻ, điều quan trọng nhất là những mối gắn bó với cha mẹ và anh chị em nó. Những yếu tố gắn liền với họ liên tục lặp lại trong hầu hết những kinh nghiệm của đứa trẻ. Chúng thấm đẫm trong rất nhiều những kinh nghiệm của đứa trẻ và chúng cung cấp ý nghĩa cho những kinh nghiệm ấy. Những nhân tố thuộc về con người và mang tính xã hội này do đó là những nhân tố tiếp tục duy trì hoặc có thế dễ di chuyển nhất từ một kinh nghiệm này sang một kinh nghiệm khác. Chúng cung cấp vật liệu phù hợp nhất để phát triển những khả năng tư duy khái quát hóa. Một lý do giải thích tại sao giáo dục tiểu học hầu như là chẳng có ích gì cho sự phát triển những thái độ tư duy, ấy là khi trẻ em bắt đầu đi học thì có một sự gián đoạn đột ngột trong cuộc sống của nó, một sự gián đoạn với những kinh nghiệm thấm đẫm những giá trị và đặc tính xã hội. Khi ấy giáo dục nhà trường trở thành có tính chuyên môn bởi vì sự biệt lập của nhà trường, và tư duy của trẻ em không thế hoạt động bởi vì trường học chẳng có chung điều gì với những kinh nghiệm trước đó của đứa trẻ.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: tài liệu tâm lý học, tam
ly giao duc
