Khi chúng ta nói rằng một người là có suy nghĩ tức là chúng ta định nói một điều gì đó không chỉ là việc anh ta cứ nghĩ. Người thực sự có suy nghĩ tức là người có lô-gich. Người có suy nghĩ bao giờ cũng cẩn thận chứ không cẩu thả; họ từ tốn, họ thận trọng chứ không làm liều. Họ cân nhấc, suy xét, tính toán – những từ ngữ hàm ý một sự so sánh và cân nhắc cẩn thận chứng cứ và những gợi ý, tức là một quá trình đánh giá điều gì đang xảy ra với họ để phán đoán sức thuyết phục và sức nặng của điều này đối với những vấn đề của họ.
Mặt khác, người có suy nghĩ tìm hiểu kỹ các vấn đề; anh ta nghiên cứu kỹ lưỡng, xem xét, kiểm tra. Nói cách khác, anh ta không nhìn nhận những quan sát ở giá trị bề ngoài của chúng, mà anh ta điều tra để biết được chúng có đúng như là những gì chúng thế hiện ra bên ngoài hay không. “Sữa tách bơ trông bề ngoài rất giống kem”; một loài nấm mốc trông giống với một loài nấm ăn được, song nó có chất độc; “khoáng vật màu vàng” trông có vẻ như là vàng, nhưng nỏ chỉ là thử quặng sun-pít sắt. Có tương đối ít trường hợp trong đó chúng ta có thế chấp nhận không nghi ngờ cái gọi là “chứng cứ của các giác quan”; mặt trời không thực sự xoay quanh trái đất; mặt trăng trên thực tế không thay đổi hình dạng v.v… Người có lô-gich bao giờ cũng kiểm tra để làm rõ những dữ kiện của anh ta. Cuối cùng, người có suy nghĩ bao giờ cũng làm việc theo lối “cứ thế mà suy luận ra”. Anh ta cân nhấc, tính toán, rút ra một sự giải thích. Chữ “suy luận” [reason] có mối liên hệ từ nguyên với chữ “tỉ lệ” [ratio]. Ý tưởng cơ bản ở đây là sự chính xác về mối quan hệ [exactness of relationship]. Mọi quá trình tư duy đích thực đều là một quá trình phát hiện những mối quan hệ; thuật ngữ “mối quan hệ” vừa được dùng ở trên ngụ ý rằng tư duy giỏi tức là không bằng lòng với việc tìm ra bất kỳ mối quan hệ nào “đã biết”, mà là tìm kiếm cho tới khi tìm ra một mối quan hệ được thấy là có những đặc điểm đúng như những gì mà những điều kiện cho phép.
Đọc thêm tại:
