Về điểm được nêu cuối cùng, ấy là tâm lý học phải giúp ích cho nhà giáo dục, hoàn toàn không có bất kỳ sự bất đồng ý kiến nào.
Thứ nhất, việc nghiên cứu môn tâm lý học có một giá trị kỷ luật trí tuệ cao đối với người thầy giáo. Nó phát triển khả năng tư duy mạch lạc và rèn luyện những thói quen suy nghĩ lô-gic. Mặc dù những phẩm chất này là không thể thiếu của sự dạy học hoàn hảo, song hiện nay các phương pháp giáo dục vẫn có xu hướng coi nhẹ những phẩm chất này bởi vì người ta quá coi trọng sự tích lũy những sự kiện và quá coi nhẹ sự tổ chức những sự kiện. Trong khi hăng hái đề cao “những sự kiện và những chi tiết” thì dường như chúng ta quên rằng chúng tương đối không có giá trị gì, hoặc như là tri thức được cất giữ hoặc như là để dùng vào mục đích phát triển năng lực, cho tới khi chúng chịu khuất phục khả năng phân biệt và đào tạo của trí thông minh.
Tâm lý học giáo dục giúp ích gì cho người thầy
Những sự kiện rời rạc không phải là tri thức, hệt như những từ ngữ trong một cuốn từ điển không phải là những suy nghĩ mạch lạc. Và như vậy lối học tích lũy “những sự kiện” có thể dẫn đến chỗ làm cho đầu óc quá tài và ngăn chặn sự phát triển của những năng lực bậc cao hơn. Sự nhồi nhét những sự kiện có thể dẫn đến hậu quả quen thuộc là nó làm hỏng khả năng lĩnh hội của trí tuệ. Rất nhiều người thừa nhận rằng số lượng sự kiện được ghi nhớ hoàn toàn không phải là một tiêu chuẩn để đánh giá năng lực được phát triển; quả thực, nếu như khả năng tự suy nghĩa không được rèn luyện tùng bước bằng sự quan sát, khi ấy năng lực tích lũy được lại trờ thành tỉ lệ nghịch với vô sổ những sự kiện.
Điều này không có nghĩa là có một sự đổi lập giữa khả năng tự suy nghĩ và quan sát thực sự. Không thể có sự quan sát hiểu theo nghĩa đẹp nhất của từ này mà không có khả năng tự suy nghĩ, cũng như khả năng tự suy nghĩ sẽ không thể trở thành một sự chuẩn bị hiệu quả cho quan sát.
Người ta sẵn sàng thừa nhận rằng có thể ngăn chặn khuynh hướng đề cao thái quá sự kiện nói trên bằng sự nghiên cứu môn tâm lý học. Về vấn đề này, tức là trong một môn khoa học tương đổi trừu tượng, bắt buộc phái có khả năng tự suy nghĩ – khá năng trừu tượng hóa và khái quát hóa. Trong môn nghiên cứu thiên nhiên chúng ta thu thập những sự kiện và chúng ta được phép suy nghĩ về những sự kiện ấy.
