Trong bàn luận ở trên, chúng ta đã nhận xét rằng hai trường phái tư duy giáo dục có những phương châm hoặc khẩu hiệu đối lập nhau. Một trường phải coi kị’ luật là điều quan trọng hàng đầu; trường phải kia coi tự do là điều quan trọng số một. Nhưng lập trường của chúng ta là, mỗi trường phải trên đều hiểu sai nguyên tác được họ công khai tuyên bố. Nếu các quá trình tự nhiên, tức các quá trình ‘’tâm lý” hoàn toàn không có bất kỳ đặc tính lô-gich nội tại nào, để cho đặc tính này buộc phải được áp đặt từ bên ngoài, thế thì kỷ luật ắt phải là cái gì đó mang tính chất tiêu cực [negative].
Kỷ luật sẽ là một sự cưỡng ép khó chịu để cho trí óc phải tránh xa những khuynh hướng bộc lộ phù hợp với nó và nó phải bộc lộ theo những khuynh hướng miễn cưỡng, một quá trình gây khó chịu vào lúc đó song nó là cần thiết xét như nó là sự chuẩn bị cho một tương lai hầu như mơ hồ. Khi ấy kỷ luật, nói chung, được đồng nhất với sự luyện tập; và luyện tập được quan niệm một cách máy móc giống như là sự liên tục ép buộc một vật liệu phải chấp nhận một chất thế mà nó không muốn; hoặc được hình dung giống như là thói quen máy móc mà các tân binh phải rèn luyện để có một tác phong và những thói quen của người lính đương nhiên hoàn toàn xa lạ với người sở hữu chúng. Rèn luyện kiểu này, dù được gọi là “kỷ luật” hay không, cũng không phải là kỷ luật tinh thần. Mục tiêu và kết quả của kỷ luật này không phải là những thói quen tư duy, mà là những cách ứng xử rập khuôn hề ngoài. Bởi vì không đặt câu hỏi kỷ luật là gì, cho nên rất nhiều thầy giáo đã hiểu sai khi tường rằng họ đang rèn luyện kỷ luật trí tuệ cho học sinh trong khi trên thực tế họ dáng tạo ra một sự ác cảm với học tập và một niềm tin rằng làm điều gì mà phải động não thì là điều khó chịu chứ không phải là một công việc thú vị.
Thực ra, kỷ luật là mang tính tích cực [positive] và phải tạo dựng [constructive]. Kỷ luật là năng lực, năng lực kiềm soát phương án cần thiết cho việc đạt được mục đích và nó đồng thời là năng lực đắt giá và trắc nghiệm mục đích. Một họa sĩ có kỷ luật trong nghệ thuật chừng nào mà anh ta có thể quản lý và sử dụng hiệu quả tất cả các yếu tham gia vào nghệ thuật của mình – những yếu tố bên ngoài gồm có việc vẽ tranh, màu và bút vẽ; những yếu tố bên trong: khả năng nhìn và tưởng tượng. Thực hành, luyện tập đều tham gia vào quá trình học để có năng lực này, chúng không bao giờ mang hình thức của sự luyện tập vô nghĩa, mà là thực hành nghệ thuật. Thực hành và luyện tập diễn ra như một phần của hoạt động đạt được một mục đích mong muốn, và chúng không phải là lặp đi lặp lại suông. Kỷ luật là một sản phẩm, một kết quả, một thành tựu, không phải là điều gì đó được gắn vào từ bên ngoài. Mọi sự giáo dục được đều kết thúc ở kỷ luật, song sự giáo dục ấy bắt đầu bằng việc khuyến thích trí óc tham gia vào hoạt động có giá trị vì lợi ích của chính nó.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: nghien cuu khoa hoc giao duc,
tâm
lý học giáo dục
